“Cienie przy drewnianym moście”, debiutantcka powieść szwedzkiej pisarki Zeni Larsson, ukazuje się po polsku dopiero 64 lata od szwedzkiego wydania i blisko 20 lat po smierci autorki.
“Skuggorna vid träbrön”, bo tak brzmi oryginalny tytuł, należy w Szwecji do najwcześniejszych powieści zaliczanych do literatury holokaustowej> czyli ubranych w fikcyjną formę świadectw osób ocalałych z Zagłady. Jest to opowieść o losach polskiej Żydówki z Łodzi, która po wojnie znalazła nowy dom w Szwecji. Tam udało jej się zrealizować marzenie, które zrobiło się jeszcze w getcie – została rzeźbiarką. W Szewcji także poczuła, że może zrealizować marzenie o zapomnieniu. Znalazła “bezpieczeństwo niepamięci na kredyt” – jak to nazwie póżniej w biograficznym szkicu pt. Wyjazd. Jest to “niepamieć na kredyt”, przyjdzie bowiem czas na spłatę długu i odzyskiwanie pamięci, które staną się dla Zeni Larsson najważniejsze.
Urszula Ulla Chowaniec
Powieść Zeni Larsson traktująca o życiu w łódzkim getcie jest wstrząsającym świadectwem zdarzeń, o których nie wolno zapomnieć – o straszliwych prześladowaniach, jakie spotkały żydowską ludność zamknięta w przestrzeni służącej za poczekiwalnię dla wyklętej rasy skazanej na śmierć. Autorka, która przeżyla pobyt w łódzkim getcie,a potem koncentracyjne obozy, Aushwitz i Bergen – Belsen, opisuje w realistyczny sposób, bez nienawiści, losy żydowskiej rodziny w getcie, ich rozpacz, starch, tęsknotę za kawałkiem chleba, poniżenie, poczucie, że jest się skazanym na zagładzie a jednoicześnie dumę i walkę o zachowanie ludzkiej godności.
A wśród wszystkich tych nieszczęść, rozpaczy i wieści o nieustających niemieckich ąwycięstwach, odnajdujemy optymistyczny motyw, parę młodych ludzi, którzy wierzą w lepszy świat. Paula i jej młody przyjaciel pozwalają wierzyć w przyszłość, To hymn cześć ludzkiej dumy i niezłomnośći.
Z okładki szwedzkiego wydania
